آیا جعفریان در مسیر مصلحان دینی حرکت می کند؟

اولین اثری که از آقای رسول جعفریان خواندم کتاب "نزاع سنت و تجدد" بود که در آن به بررسی دیدگاههای علی شریعتی و مرتضی مطهری پرداخته بود، تا آنجا که به یاد دارم در این مقایسه عموم انتقادهای جعفریان متوجه شریعتی بود، گو اینکه دیدگاههای مطهری که در اینجا نماد سنت بود هیچ ضعف و ایرادی ندارد و در این اختلاف همه ایرادها متوجه تجدد است که شریعتی نماد آن است.
اما امروز جعفریان نه تنها تلاشهایی را جهت تقدس زدایی از مفاهیم دانش طبیعی در سنت و تمدن اسلامی کرده است بلکه بر آن است که این دانش در دام حدیث گرایی افراطی و یونانی گرایی افتاده است.
در واقع وی بر آن است که به رغم وجود دانشمندانی چند در تاریخ تمدن اسلامی که داری نبوغ و نوآوری بودند و در دورهای همه منتقل کننده آثار یونانی به غرب، در علوم طبیعی چیزی به نام تمدن اسلامی نداریم و غفلت از این حقیقت باعث دوری ما از دانش شده است.
من تا کنون از نزدیک با آقای جعفریان نشست و برخاستی نداشتم و تنها بخشی از کارهای فراوان وی را مطالعه کرده بودم اما در دیدار روز سهشنبه(25.7.96)، ایشان را فرهیختهای دردمند، دردشناس و مصصم یافتم مانند بسیاری از مصلحان و دردشناسان ایران.
البته در نقد سنت ملاحظاتی دارد و هم تعلقات و تنگناهایی و از این رو نمی توان وی را در ردیف مصلحان و روشنفکران دینی ایران قرار داد اما می توان گفت که مدتهاست در آن مسیر قرار گرفته است و چشماندازی روشن دارد.
وی در باب اینکه آیا آزادی می تواند به توسعه علمی کمک کند؟ با ذکر مثال شوروی(روسیه) اظهار تردید می کرد، زیرا بر آن بود که با وجود جامعه دیکتاتوری، کشور شوروی در مسیر پیشرفت قرار داشت.
خواستم بگویم استاد! سلب آزادی در یک جامعه دینی از عالمان علوم طبیعی و... بسیار متفاوت است با یک جامعهای که بر اساس ماتریالیسم شکل گرفته و هیچ امر قدسی و دینی را در علم طبیعی و... دخیل نمی داند. فی المثل همین امروز شما بحث علوم طبیعی را در تالار دانشگاه طرح می کنید و یکی از مستمعین به استناد به آیه و حدیث شما را از بازی کردن با عقاید دینی مردم برحذر می دارد.
با این اوصاف نظراتی که جعفریان در باب علوم طبیعی بیان میکند- هر چند با فاصلهای قابل ملاحظه- همنوایی جالبی دارد با نظرات محمد مجتهد شبستری در باب علوم طبیعی، تاریخی و اجتماعی در قرآن ذیل عنوان "قرائت نبوی از جهان"
از نظر دور نداریم همین مجتهد شبستری در دورهای از زندگیاش به دلیل پایگاه سنتی و آبشخورهای حوزوی مخالف مشارکت سیاسی زنان در جامعه و حق رای آنان بود. @nushabadi