اشاره به یک لغزش تاریخی درباره مدرسه مجدیه کاشان

عبارت نادرست صاحب الدرجات الرفیعه درباره مدرسه مجدیه از موقوفات مجدالدین کاشانی در عهد سلاجقه، باعث باوری غلط درباره ویژگی های این مدرسه شده است. وی درباره ابوالرضای راوندی آورده است: «و له مدرسه عظیمه بکاشان لیس لها نظیر علی وجه الارض سکنها من العلماء و الفضلاء و الزهاد و الحجاج خلق کثیر»(شیرازی، سید علی خان، الدرجات الرفیعه فی طبقات الشیعه، ص506) در نگاهی به این عبارت متوجه می شویم که تناسبی بین مدرسه علمی و محل نزول خلق کثیری از حجاج نیست. دقت در این عبارت و مقایسه آن با عبارت قزوینی در النقض نشان می دهد که صاحب الدرجات الرفیعه با بی دقتی تمام عبارتی از النقض را در کتاب خود خلاصه کرده است. عبارت النقض چنین است: "و کاشان بحمدالله منور و مشهور بوده همیشه و هست به زینت اسلام و نور شریعت و قواعد آن از مسجد جامع و دیگر مساجد با آلت و عدّت و مدارس بزرگ چون مدرسه صفویه و مجدیه و شرفیه و عزیزیه با زینت و آلت و عدّت و اوقاف و مدرسینی چون امام ضیاء الدین ابوالرضا فضل بن علی بن الحسنی عدیم النظیر در بلاد عالم به علم و زهد و غیر آن از ائمه و قضات، و کثرت فقها و مقریان و مأذنان و عقود مجالس و تربیت علما سلف چون قاضی ابوعلی طوسی و اولادش چون قاضی جمال ابولفتح و قاضی خطیر ابومنصور حرس الله ظلّهما و در او صلحای بیمر و حاجیان بیعدّ"(قزوینی رازی، النقض، 169) در واقع این عبارت اشاره به صالحان و حاجیان کاشان دارد نه مدرسه ای که ذکرش گذشته است. همچنین عبارت "لیس الها نظیر علی وجه الارض" که صاحب درجات الرفیعه آورده و در واقع برداشتی از عبارت "عدیم النظیر در بلاد عالم"صاحب النقض است، اصلا مربوط به مدرسه نیست، بلکه صفت عدیم النظیر مربوط به ابوالرضا راوندی است نه مدرسه مجدیه. این درحالی است که تقریبا همه پژوهشگران این عبارت کاملا غلط صاحب درجات الرفیعه را در وصف مدرسه مجدیه به کار می برند و می نویسند مدرسه مجدیه در همه جهان نظیر نداشته است. م. م. ن @nushabadi